Wintertijd en je kind: tips en schema voor de overgang

Peuter zit ‘s ochtends vroeg rustig in bed met een knuffelkonijn, kort na de overgang naar wintertijd

In het kort: wat doet de wintertijd met je kind?

Op zondag 25 oktober 2026 begint de wintertijd: om 3.00 uur gaat de klok een uur terug naar 2.00 uur. Jij krijgt een uur extra, je kind meestal niet. Een peuter die om 6.00 uur wakker werd, wordt de eerste dagen rond 5.00 uur wakker en is 's avonds een uur eerder moe.

De meeste kinderen zijn binnen een paar dagen tot ongeveer een week aan de wintertijd gewend. Je kunt de overgang op drie manieren aanpakken: vooraf de bedtijd in kleine stapjes later zetten, achteraf in stapjes terugschuiven, of op zondag direct overschakelen. Geen van die aanpakken is in onderzoek beter gebleken dan de andere. Wat wel echt verschil maakt, is licht op het juiste moment van de dag.

Hieronder lees je waarom je kind eerder wakker wordt, hoe lang het duurt, welk schema bij jullie past en wat je doet als je peuter na de wintertijd te vroeg wakker wordt. Liever meteen een plan op maat?

Liever meteen een plan op maat?
Vul de huidige tijden van je kind in en kies hoe je de overgang wilt aanpakken. Wij rekenen jullie wintertijdplan voor je uit: drie vragen, één minuut, geen e-mail nodig.

Maak jullie wintertijd plan

Waarom wordt mijn kind eerder wakker na de wintertijd?

Je kind wordt eerder wakker omdat zijn biologische klok niet meeschuift met de klok aan de muur. Het lichaam van je kind kijkt niet op de klok. Bij peuters begint het slaaphormoon melatonine 's avonds gemiddeld rond half acht te stijgen. Het moment van wakker worden hangt daar sterk mee samen, sterker dan met de bedtijd.

Gaat de klok een uur terug, dan merk je dat op twee momenten:

's Ochtends wordt je kind een uur eerder wakker op de klok. Wie om 6.00 uur opstond, wordt nu rond 5.00 uur wakker.
's Avonds is je kind een uur eerder moe. Een kind dat gewend is om 19.00 uur te slapen, zit om 18.00 uur nieuwe tijd al te gapen aan tafel.

Dat geldt ook voor baby's: ook zij zijn de eerste dagen eerder wakker op de klok.

Hoe lang duurt het voordat een kind gewend is aan de wintertijd?

Reken op een paar dagen tot ongeveer een week, bij sommige kinderen iets langer. Bij jonge kinderen is dat nooit precies gemeten. Bij volwassenen is het slaapritme binnen ongeveer een week aangepast, en een Nederlands rekenmodel komt uit op zo'n acht dagen. Kinderartsen gaan voor kinderen ook uit van ongeveer een week.

Het goede nieuws: de overgang naar wintertijd is de makkelijkste van de twee. De klok van je kind moet later, en dat gaat voor de meeste mensen soepeler dan vroeger. Slaapwetenschappers vinden de wintertijd bovendien de tijd die het best past bij de biologische klok. Alleen de overgang is even wennen.

Overgang naar wintertijd: drie manieren om het aan te pakken

Er zijn drie gangbare aanpakken, en ze zijn alle drie prima. Ze zijn in onderzoek nooit met elkaar vergeleken, dus er bestaat geen beste aanpak. Kies wat past bij jullie gezin en bij je kind.

Aanpak	Hoe het werkt	Past bij
Vooraf schuiven	In de dagen vóór 25 oktober leg je je kind elke dag 10 à 15 minuten later naar bed. Eten en middagslaapje schuiven mee.	Ouders die graag voorbereid zijn, en een kind dat een paar latere avonden goed aankan
Achteraf schuiven	Na de overgang begin je bij de tijden die je kind gewend is en schuif je elke dag 15 minuten op.	Gezinnen die vooraf geen tijd hebben, en kinderen die 's avonds snel oververmoeid raken
Direct overschakelen	Op zondag ga je meteen over op de gewone tijden. De klok van je kind past zich in ongeveer een week vanzelf aan.	Kinderen die makkelijk meebewegen, en drukke weken

Twee kanttekeningen bij vooraf schuiven. Je houdt een moe kind een paar avonden langer op, en dat kan juist tot oververmoeidheid leiden. En kinderen jonger dan 3 jaar slapen soms moeilijker in als ze later naar bed gaan dan ze gewend zijn. Direct overschakelen is geen risico. Er is geen aanwijzing dat de wintertijd schade doet, en de klok van je kind vindt zijn weg.

Twijfel je welke aanpak bij jullie past?
Het Wintertijdplan rekent op basis van de huidige tijden van je kind een plan voor jullie uit. Je ziet daar ook de andere routes, dus je kiest altijd zelf.

Wintertijd schema voor je peuter of kleuter

Met een wintertijd schema schuif je de bedtijd én de opstaantijd van je kind in een paar dagen een uur later. Op zondag 25 oktober zit je kind dan meteen op zijn gewone tijden. Hieronder staan twee schema's: vooraf schuiven en achteraf schuiven.

Twee begrippen, zodat je het schema goed leest:

Bedtijd is het moment dat het licht uitgaat, aan het einde van het bedritueel. Duurt jullie ritueel een half uur, begin daar dan een half uur eerder mee.
Opstaantijd is het moment dat de dag begint: licht aan, uit bed en ontbijt. Dat is niet hetzelfde als het moment waarop je kind wakker wordt.

Schema vooraf schuiven: bedtijd en opstaantijd per dag

Wintertijd schema vooraf schuiven, voor een kind dat normaal om 19.00 uur gaat slapen en om 7.00 uur opstaat.
Dag	Opstaan	Bedtijd (licht uit)
Woensdag 21 oktober	7.00 uur	19.15 uur
Donderdag 22 oktober	7.15 uur	19.30 uur
Vrijdag 23 oktober	7.30 uur	19.45 uur
Zaterdag 24 oktober	7.45 uur	20.00 uur
Zondag 25 oktober (wintertijd)	7.00 uur	19.00 uur

Waarom op zondag weer 7.00 en 19.00 uur? In de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok een uur terug. 8.00 uur zomertijd is dan 7.00 uur wintertijd, en 20.00 uur zomertijd is 19.00 uur wintertijd. Voor het lichaam van je kind verandert er op zondag dus niets meer. Liever kleinere stapjes? Begin dan een week van tevoren met 10 minuten per dag.

Waarom de opstaantijd net zo belangrijk is als de bedtijd

Alleen de bedtijd later zetten werkt meestal niet. Kinderen die later naar bed gaan, worden maar een klein beetje later wakker. In een vergelijking van ruim 2.500 kleuters lag de bedtijd bijna twee uur later, maar de wektijd maar een half uur. De nacht werd vooral korter.

De biologische klok verschuift pas echt als ook de ochtend meeschuift. Licht vroeg in de ochtend zet de biologische klok juist vroeger. Begint de dag om 6.00 uur met lampen aan en ontbijt, dan blijft je kind een vroege vogel, hoe laat het ook naar bed ging. Daarom horen de opstaantijd en het licht bij elkaar:

Tot de opstaantijd blijft het donker en rustig: lampen uit of heel zacht, gordijnen dicht, geen tablet.
Op de opstaantijd gaat het licht aan en begint de dag, met ontbijt en daglicht.
Wordt je kind eerder wakker? Dat is de eerste dagen normaal. Houd het dan kort, rustig en donker tot de opstaantijd.

Gebruik je een slaaptrainer? Zet het gele licht elke dag op de nieuwe opstaantijd uit het schema. Dan ziet je kind zelf wanneer de dag begint.

Schema achteraf schuiven: bedtijd en opstaantijd per dag

Bij achteraf schuiven begin je op zondag bij de tijden die het lichaam van je kind nog gewend is. Daarna schuif je elke dag 15 minuten op. Ook dit voorbeeld gaat uit van een kind dat normaal om 19.00 uur gaat slapen en om 7.00 uur opstaat.

Wintertijd schema achteraf schuiven, voor een kind dat normaal om 19.00 uur gaat slapen en om 7.00 uur opstaat.
Dag	Opstaan	Bedtijd (licht uit)
Zondag 25 oktober (wintertijd)	6.00 uur	18.15 uur
Maandag 26 oktober	6.15 uur	18.30 uur
Dinsdag 27 oktober	6.30 uur	18.45 uur
Woensdag 28 oktober	6.45 uur	19.00 uur
Donderdag 29 oktober	7.00 uur	19.00 uur

Op zondagochtend voelt 6.00 uur wintertijd voor je kind nog als 7.00 uur, dus dat is de eerste opstaantijd. Vanaf zondagavond schuif je elke dag 15 minuten op. Op donderdag zitten jullie weer op 7.00 en 19.00 uur. Ook hier helpt het om de ochtend donker en rustig te houden tot de opstaantijd.

Tips voor de wintertijd: gebruik licht slim

Licht is het sterkste signaal voor de biologische klok, en in het najaar werkt het andersom dan veel ouders denken. Na 25 oktober moet de klok van je kind later. Licht in de avond zet de klok later, licht vroeg in de ochtend houdt hem juist vroeg.

Bij kinderen van 3 tot 5 jaar zette een uur licht vóór bedtijd de klok gemiddeld bijna een uur later.

Veel tips die je online vindt, zoals vroeg dimmen en veel ochtendlicht, zijn geschreven voor de zomertijd in het voorjaar. Voor de wintertijd geldt:

Gewoon licht aan tijdens het avondeten en het spelen.
Pas in het laatste uur voor bed dimmen. Fel licht vlak voor het slapen maakt inslapen moeilijker.
's Ochtends donker houden tot de afgesproken opstaantijd: lampen uit of heel zacht, gordijnen dicht, geen tablet.
Daglicht pas na de opstaantijd. Dan mag het licht aan en begint de dag.

Peuter vroeg wakker na de wintertijd: wat kun je doen?

Wordt je peuter na de wintertijd om 5.00 uur wakker, dan is dat de eerste dagen normaal. Voor kinderen die al vroeg wakker werden, valt het verschoven uur extra zwaar. Wie om 5.45 uur wakker werd, staat nu om 4.45 uur naast je bed.

Hoeveel slaap heeft een peuter of kleuter nodig?

Of vroeg wakker worden een probleem is, hangt af van de totale slaap en van hoe je kind overdag is. De National Sleep Foundation adviseert per etmaal (24 uur), dutjes meegeteld (Hirshkowitz et al., 2015):

Aanbevolen slaapduur per etmaal (24 uur), dutjes meegeteld, volgens de National Sleep Foundation (Hirshkowitz et al., 2015). Minder of meer slaap dan in de kolom ‘Kan ook passend zijn’ raadt de National Sleep Foundation af.
Leeftijd	Aanbevolen per etmaal	Kan ook passend zijn
1–2 jaardreumes en jonge peuter	11 tot 14 uur	9 tot 10 of 15 tot 16 uur
3–5 jaarpeuter en kleuter	10 tot 13 uur	8 tot 9 of 14 uur
6–13 jaarschoolkind	9 tot 11 uur	7 tot 8 of 12 uur

Bron: Hirshkowitz, M., Whiton, K., Albert, S. M., Alessi, C., Bruni, O., DonCarlos, L., Hazen, N., Herman, J., Katz, E. S., Kheirandish-Gozal, L., Neubauer, D. N., O'Donnell, A. E., Ohayon, M., Peever, J., Rawding, R., Sachdeva, R. C., Setters, B., Vitiello, M. V., Ware, J. C., & Adams Hillard, P. J. (2015). National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations: Methodology and results summary. Sleep Health, 1(1), 40–43. https://doi.org/10.1016/j.sleh.2014.12.010

Een kleuter die van 19.00 tot 5.30 uur slaapt, zit met 10,5 uur binnen het advies.

Zo leert je kind rustig wachten tot de opstaantijd

Is je kind vrolijk en uitgerust, dan heeft het waarschijnlijk gewoon een vroege klok. Dan gaat het niet om langer slapen, maar om leren rustig wachten tot het tijd is. Dat leer je zo:

Vóór de opstaantijd reageer je kort, rustig en saai. Geen scherm, geen ouderbed, geen ontbijt.
Op de opstaantijd volgt een enthousiast goedemorgen en een compliment.
Blijf consequent, ook in het weekend en in de week van de overgang. Af en toe toegeven maakt het vroege opstaan juist sterker.

Wat helpt niet bij de wintertijd?

Rond de overgang naar wintertijd gaan veel tips rond. Deze vier kun je laten liggen:

Je kind later naar bed brengen zodat het langer slaapt. Dat levert vooral een kortere nacht op: kinderen die later naar bed gaan, worden maar een klein beetje later wakker. Het schema hierboven werkt anders. Daar schuiven eten, slaapjes en licht mee, en duurt het maar een paar dagen.
Melatonine. Nederlandse en Belgische instanties raden melatonine af voor gezonde kinderen; voor kinderen is het alleen op recept van een arts. Bovendien wordt melatonine juist gebruikt om een te laat ritme vroeger te zetten. Een vroege vogel heeft na 25 oktober precies het omgekeerde nodig.
Bang zijn voor suiker. Halloween valt dit jaar een week na de overgang. Onderzoek laat zien dat suiker kinderen niet druk maakt. Een zware maaltijd vlak voor bed kun je wel beter vermijden.
Alleen op blauw licht letten. Een nachtstand op de tablet lost weinig op. Het gaat om licht in het algemeen en om spannende inhoud. Houd het laatste uur voor bed rustig en schermvrij.

En als je kind om 5.00 uur naast je bed staat: je hoeft niet te kiezen tussen meteen eruit halen of laten huilen. Een korte, rustige reactie en een duidelijke afspraak over wanneer de dag begint, werken beter dan allebei die uitersten.

Slaaptrainer omzetten naar wintertijd

De slaaptrainer van Vroege Vogeltjes schakelt niet vanzelf over op de wintertijd. Zet de tijd op zondag 25 oktober dus zelf een uur terug. Het opstaanmoment kun je daarna op twee manieren instellen:

Meteen de nieuwe opstaantijd. Zet het gele licht direct op de tijd die je wilt. Je kind leert wachten tot het licht geel wordt, ook als het de eerste dagen soms een tijdje wakker ligt.
In kleine stapjes. Begin bij de oude opstaantijd: wie om 6.00 uur opstond, begint op 5.00 uur nieuwe tijd. Schuif het gele licht daarna elke dag of twee 10 minuten later. In zes stapjes ben je terug op de oude tijd. Reken op ongeveer 6 tot 12 dagen.

Wat telt als succes? Een kind dat om 5.10 uur wakker wordt en rustig blijft liggen tot het licht geel wordt, doet het geweldig. Ook al sliep het geen minuut langer. Geef dan een compliment dat zegt wat je kind deed: "Je bent blijven liggen tot Konijn wakker werd!" Dat werkt beter dan "braaf". Vanaf ongeveer 3 jaar kun je er een stickerkaart bij gebruiken.

Nog geen slaaptrainer? De slaaptrainer Konijn laat met blauw en geel licht zien wanneer het nog nacht is en wanneer de dag begint. Samen met een vast ritueel en belonen helpt hij je kind rustig te wachten tot het tijd is.

Veelgestelde vragen over wintertijd en kinderen

Wanneer gaat de wintertijd in 2026 in?

De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026. Om 3.00 uur gaat de klok een uur terug naar 2.00 uur.

Hoe lang duurt het voordat een kind gewend is aan de wintertijd?

De meeste kinderen zijn binnen een paar dagen tot ongeveer een week aan de wintertijd gewend. Bij sommige kinderen duurt het iets langer. Licht op het juiste moment helpt: 's avonds gewoon licht aan en pas in het laatste uur voor bed dimmen, en 's ochtends donker houden tot de opstaantijd.

Moet mijn kind eerder of later naar bed na de wintertijd?

Allebei kan. Leg je je kind vanaf zondag meteen op de gewone tijd in bed, dan is het de eerste avonden extra moe en wordt het waarschijnlijk vroeg wakker. Je kunt ook aansluiten bij het ritme van je kind. Gaat je kind normaal om 19.00 uur slapen, begin dan op zondagavond om 18.15 uur en schuif elke dag 15 minuten op. Na vier dagen zit je weer op de gewone tijden. Een plan op maat maak je met het Wintertijdplan van Vroege Vogeltjes.

Wordt mijn baby ook eerder wakker door de wintertijd?

Ja, ook baby's zijn de eerste dagen eerder wakker op de klok. Hun nachtslaap wordt meestal niet korter; alleen het tijdstip schuift. De tips over licht en de schema's werken ook voor baby's. De slaaptrainer van Vroege Vogeltjes is bedoeld voor kinderen vanaf 2 jaar.

Moet ik de slaaptrainer omzetten naar wintertijd?

Ja. De slaaptrainer van Vroege Vogeltjes schakelt niet vanzelf over op de wintertijd. Zet de tijd op zondag 25 oktober zelf een uur terug en stel het gele licht in op de opstaantijd die je wilt. Je kunt die opstaantijd ook in stapjes opschuiven: elke dag of twee 10 minuten later.

Helpt melatonine bij de wintertijd?

Nee. Nederlandse en Belgische instanties raden melatonine af voor gezonde kinderen; voor kinderen is het alleen op recept van een arts. Het werkt bovendien de verkeerde kant op, want melatonine wordt gebruikt om een te laat ritme vroeger te zetten. Licht, een vast ritme en geduld zijn genoeg.

Wanneer gaat de zomertijd weer in?

Op zondag 28 maart 2027 gaat de klok een uur vooruit. Die overgang is voor de meeste kinderen lastiger, omdat ze dan juist eerder moeten gaan slapen.

Tot slot

De wintertijd is voor jonge kinderen even wennen, maar het gaat over. Kies de aanpak die bij jullie past, gebruik licht in je voordeel en blijf rustig en consequent. Twijfel je, of is je kind ook na een paar weken overdag niet uitgerust?
Vraag het consultatiebureau (Nederland) of Kind en Gezin (België).

Wil je een plan dat precies past bij de tijden van jullie kind? Maak jullie wintertijdplan.